KISA KISA - Karadeniz’in düşler vadisi: MACAHEL

Karadeniz'in halen bakir kalmayı başarabilmiş köşelerinden birisi Macahel. Yeşilin her tonunu görebileceğiniz, doğası eşsiz, saklı bir köşe. Son yıllarda medyada sıkça yer bulup tanınmaya başlasa da hala bozulmamış doğal güzelliğiyle ziyaretçilerini büyülemeye devam ediyor.

YAZI VE FOTOĞRAFLAR: GÖKHAN ÖZKAN

Macahel; Türkiye'nin Gürcistan sınırında, Karçal Dağları’nın arasına sıkışmış saklı bir vadi. Artvin'in Borçka ilçesi sınırları içerisinde. Bölgenin Türkçe ismi Camili. Macahel ise Gürcüce bir kelime. Macahel Vadisi’nde bulunan 6 köyün (Camili, Düzenli, Efeler, Uğur, Maral ve Kayalar) yerleşiminin avuç içi ve çevresindeki beş parmağı andırdığından zamanında avuç içi anlamına gelen Macahel ismi verilmiş. Günümüzde ise bu 6 köyün merkezi konumunda olan ve vadideki köyler içinde tek camisi bulunan köy olduğundan, adı Camili konulmuş olan köy, Gürcistan sınırımızda bulunuyor. Öyle ki, sınır telleri köyün evlerinin birkaç adım ilerisinden geçiyor.

GÜVENLİK ÖNLEMLERİ SORUN YARATIYORDU
Macahel'in bir sınır yerleşimi olması sebebiyle uzun yıllar bölgeye girişlerde sıkı kontroller yapıldı. Bölgeye gelen ziyaretçilerin belli bir zaman öncesinden kimlik bilgilerinin askeri yetkililere bildirilmesi ve bölgeye girişlerinde bir sakınca görülmemesi halinde giriş mümkün oluyordu. Hele ki yabancı ziyaretçiler için izin alınması oldukça uzun ve zorlu bir süreçti. Bu durum Macahel'de turizm hareketliliğin başladığı 2000'li yılların başında ciddi problemler yarattı. Ancak birkaç yıl önce yapılan düzenlemelerle izin prosedürü yumuşatıldı.
Macahel Vadisi; Türkiye tarafındaki üç yanı dağlarla kaplı, sadece bir yanı Gürcistan'a açılan ilginç bir coğrafyaya sahip. Yakın geçmişe kadar olan izin prosedürü ile beraber Macahel'e Türkiye tarafından ulaşımın zahmetli ve yorucu bir dağ yolundan yaklaşık 2 saatlik yolculukla mümkün olması, bölgenin doğal güzelliğinin ve bakirliğinin korunmasında ciddi bir katkı sağladı. Bu vesileyle bölgenin doğal güzelliğinin uluslararası alanda da tescillendiğini belirtmek gerekir.
Vadiyi çevreleyen Karçal Dağları da birçok endemik türe ev sahipliği yapan bir doğal yaşam alanı. Dünya Doğal Hayatı Koruma Vakfı -WWF tarafından yapılan çalışma ve araştırmalar sonucunda belirlenen Avrupa'nın biyolojik çeşitlilik açısından acil koruma altına alınması gereken 100 orman alanını belirten ''Sıcak Nokta''lar içerisinde Türkiye'den sekiz farklı doğal alan ile birlikte Karçal Dağları da bulunuyor.

GÜRCÜ KÜLTÜRÜNÜN ETKİSİ
Macahel için Karadeniz bölgesinde Gürcü kültürünün ön plana çıktığı yegane yerleşim yeri denilebilir. Öyle ki köylerde Gürcüce’den başka dil bilmeyen yaşlılar var. Bölgedeki yemek kültüründe de Gürcü yemekleri ağırlıkta. Cevizli fasulye yemeği olan malahto, fasulyeli mısır ekmeği lobyo cadi, ekşili lahana yemeği olan koraveli phali ve haşlanmış lahana yemeği porçi Macahel'in yöresel yemeklerinden... Bu noktada Macahel balından da bahsetmeden olmaz. Bölgeye özgü Kafkas arılarının ürettiği balı kendine has özel bir lezzete ve kıvama sahip. TEMA Vakfı'nın bölgeye yaptığı eğitim ve destek çalışmaları sonucunda arıcılık bölgedeki en önemli geçim kaynaklarından birisi haline geldi. Yüksek polen çeşitliliği içerip tamamen doğal olması nedeniyle kaliteli bir bal türü olan Macahel Balı meşhur olunca doğal olarak Macahel'in festivali de ''Bal Festivali'' olarak isimlendirilmiş. Her yıl ağustos ayının ortalarında düzenlenen festivalin olduğu günlerde Macahel, yoğun bir ziyaretçi akınına uğrayarak yılın en kalabalık ve canlı zamanlarını yaşıyor.

MACAHEL EVLERİ VE YAŞLILAR KOROSU
Macahel'in evleri çoğunlukla iki katlı. Genelde alt katlar taş, üst katlar ise ahşap. Alt katlar ahır olarak kullanılıyor. Bu sayede kış aylarında hayvanların nefesleri sayesinde evin ısınmasına da katkı sağlanıyor. Tarım ve ormancılık da köylülerin beli başlı geçim kaynakları. Biraz da yöre müziğinden bahsedecek olursak Macahel'de dinlenen müzikler ve danslar da Gürcü kültüründen izler taşıyor diyebiliriz. Yöre müziğinde en çok öne çıkan enstrüman akordeon. Kafkas halklarının çoğunun folkloründe yer edinmiş bu çalgı Macahel eğlencelerinin vazgeçilmez bir unsurudur. Eğlence deyince Yaşlılar Korosu'ndan bahsetmeden olmaz. Yaş ortalaması 70'lerde olan bir grup köylüden oluşan ve Macahel'de önemli günlerde sahneye çıkarak bölge türkülerini söyleyen Yaşlılar Korosu giderek ünlendi ve Macahel dışında da konserler vererek tanındılar. Macahel'e bir seyahat acentasının programına dahil olarak gittiğinizde zaten tur rehberiniz sizi etraflıca gezdirecektir. Ancak böyle bir programa dahil olmadan gitmeniz halinde Macahel'i tam anlamıyla tanımak için önerim bölgeye en az dört gün ayırmanız olacaktır. Başlı başına köylerinin manzarası bile insanı büyülemeye yeten Macahel'de vadi; içerlerinde birbirinden güzel doğal güzellikleri de barındırıyor.
Macahel Vadisi ve çevresindeki gezip görülmesi gereken yerlerden bahsetmeye başladığımızda ilk olarak eşsiz bir doğallığa ve huzur veren bir atmosfere sahip olan Borçka Karagöl'ü söyleyebiliriz. Kanımca Türkiye'nin en güzel göllerinden biri olan bu gölün çevresinde yürüyüş yaparken, çeşit çeşit çiçekler ve yabani bitkilerin oluşturduğu sık dokulu parkurda bir cangılda yürüyormuş hissine kapılabilirsiniz. Bazen sis çökerek puslu bir görünüme sahip olan Karagöl, bana bu anlarda daha bir güzel gözükse de manzarasıyla her daim insanı etkilemeyi başarıyor.
Vadinin içlerinde bulunan saklı güzelliklerden biri de Maral Köyü yakınlarında bulunuyor. Köyün ismi verilerek Maral Şelalesi olarak adlandırılmış. Baş döndürücü bir güzelliğe sahip bu şelale, Macahel'de ziyaretçileri en çok etkileyen doğal anıtlardan biri. Bir diğer şelale de Zamalev Şelalesi. Düzenli Köyü yakınlarından başlayan zorlu sayılabilecek bir yürüyüş parkuru vasıtasıyla ulaşılabilen bu şelale de kesinlikle görülmeye değer. Ayrıca Macahelliler’in yaylası olan Fındık Yaylası ile ona doğru yol alırken geçiş yaylası olarak kullandıkları Gorgit Yaylası da yayla ortamında bulunup, buradaki yaşantıyı ve kültürü yakından tanımanız adına Macahel'de görülmesi gereken yerler. Macahel köylerinden günübirlik bir yürüyüş programıyla Fındık Yaylasına ulaşmak zor ancak Efeler Köyü’nden yürüyüşe başlayarak Gorgit'e ulaşıp daha sonra hava kararmadan tekrar Efeler'e dönebilirsiniz. Ayrıca Uğur Köyü yakınlarında, anıt ağaçların bulunduğu doğal alan da etkileyici güzellikte bitki örtüsüyle ilgi çekici bir görünüme sahip. Bir de içindeki süsleme ve ahşap oymaları görülmeye değer Camili Köyü Camii'nin de gene ilginizi çekebileceğini belirtmem gerekir. Bu noktada son olarak da Macahel Vadisi’ni çevreleyen Karçal Dağları’nın yüksek kesimlerinde bulunan doğal güzelliklerden biraz bahsedelim. Çevresinde yetişen endemik bitki türleri nedeniyle botanik turlarına ilgi duyan turistlerin gözünde özel bir yere sahip olan Yıldız Gölü, ismini yayladaki bir kaya içerisinden çıkan suyun yere ulaştığı noktada oluşturduğu beyaz köpüklü görüntüden alan 2300 metre rakımlı Beyazsu Yaylası ile güzel bir görünüme sahip olan 2000 metre rakımlı Atanoğlu Yaylası da Macahel çevresindeki doğal güzelliklerden birkaçı. Karçal Dağı’nın yüksek kesimlerinde kalan bu güzellikleri yayla evi ve çadır konaklamalı bir program ile gezmek mümkün. İlk kar düşüp de 1830 metre rakımlı Macahel Geçidi kapandıktan sonra karlar eriyene dek Macahel'e ulaşmak mümkün değil. Ancak özel izinle Gürcistan tarafından gidilebilir. Yolun açık olduğu zamanlarda Macahel'e karayoluyla Artvin-Borçka üzerinden ulaşabilirsiniz. Borçka'dan Macahel'e ulaşan yolun bir kısmı bozuk, araç seçiminde bunun dikkate alınması gerekir. Yol yapımına başlandı. Yakın zamanda ulaşım şartlarının daha iyi hale geleceğini söyleyebiliriz. Uçakla gelmek isteyenler için en yakın havaalanı alternatifi Batum Havaalanı. Yapılan anlaşma neticesinde THY ile Batum'a yapılan uçuşlarda pasaport gerekmeden Hopa'ya geçerek Macahel'e ulaşabilirsiniz. Diğer alternatif ise Trabzon Havaalanı’na inip oradan da Rize-Borçka istikametini takip ederek bölgeye ulaşmak. Bölgeye gitmek için en uygun zaman temmuz ayının 15'i ile ağustos ayının sonuna kadar olan zaman dilimi. Ancak mayıs-ekim periyodunda, oluşabilecek kısa süreli hava olumsuzlukları dışında bölge şartları ziyaret için uygun. Bu bölgeye tur düzenleyen seyahat acentaları, turları genelde haziran-eylül döneminde haftalık olarak planlanıyor ve özellikle temmuz ağustos turlarında kontenjanlar erkenden tükeniyor. Sadece Macahel'i kapsayan turlar bulabileceğiniz gibi Kaçkar Dağı, Artvin Bölgesi, Çamlıhemşin Yaylaları gibi yerlerle birlikte sunulan tur programlarına da rastlayabilirsiniz.

TURLAR:
DEEP NATURE: Sadece Macahel Vadisi’ni ve yakınındaki Şavşat Karagöl'ü içeren haftalık bir tur programları var. Macahel'i kapsamlı bir şekilde gezmek ve tanımak için ideal bir tur alternatifi. www.deepnature.com 0 212 2436885

BUKLA: Karadeniz turları konusunda farklı birçok alternatif sunan Bukla'nın da Macahel Kaçkar Turu şeklinde yoğun programlı bir turu mevcut. Bu program, hem Macahel'in hem de Kaçkar'ın güzelliklerini tek bir turda yaşamak isteyenler için tavsiye edilebilecek güzel bir içeriğe sahip. www.bukla.com 0 212 2450635

BİYOTEMATUR:
TEMA Vakfı tarafından kurulan Biyotematur, hafta hafta değişen farklı içerikli tur programları ile bölgeyi ziyaret etmeyi düşünenler için çeşitlilik sağladığı gibi,Karçal Dağları’nın yüksek kesimlerini de içeren çadır konaklamalı turlar da gerçekleştiriyor. www.biyotematur.com 0 212 2837816

Bir solukta Macahel
KONAKLAMA: Nihat Gökyiğit Eğitim Merkezi ve Konukevi Camili Köyü’nde. 12 oda - 48 yatak kapasiteli. Her odada duş/WC ve 24 saat sıcak su mevcut Önceden rezervasyon gerekiyor. Tel: 0 212 2837816 (Tema) Tel: 0 466 4852404 (Konukevi)

Deda Ena Pansiyon Efeler Köyü’nde.16 oda - 35 yatak kapasiteli, ahşap pansiyon. Duş/WC ortak kullanımlı. Önceden rezervasyon gerekiyor. Tel: 0 536 7373797

YEMEK: Borçka Mavi Ay Lokantası Macahel yakınlarında yöresel yemekleri tadabileceğiniz lokantada lahana sarması, peynir ezmesi, lahaha çorbası gibi tatları bulabilirsiniz. Tel: 0 466 4212357
Nihat Gökyiğit Eğitim Merkezi ve Konukevi Camili Köyü’ndeki Konukevi aynı zamanda restoran olarak ta hizmet veriyor. Yöresel tatlar bulabilirsiniz. Tel: 0 466 4852404

ALIŞVERİŞ: Macahel'e gittiğinizde yöresel ürünlerden Macahel balı ve ev yapımı Gürcü Şarabı alabilirsiniz.

Gezgin gözüyle öneriler...
- Bol bol yürüyüş yapın ve eşsiz manzaraların tadını çıkarın.
- Çocukları sevindirmek için yanınızda resimli çocuk kitapları ve oyuncak götürün. Mutluluklarına inanamayacaksınız.
- Sıcak yaz günlerinde derelerin büvetlerinde yüzün, şelalelerin altında serinleyin.
- Kuş gözlemi yapıyorsanız yanınızda dürbün bulundurmayı unutmayın.
- Bir köy evine çat kapı misafir olun ve ev sahipleriyle birlikte yemek yiyin.
- Gittiğiniz dönemde Yaşlılar Korosu'nun konseri varsa kaçırmayın.

Voyager Dergisi, Multimedya Tanıtım Yayıncılık Tic. Ltd. Şti. tarafından yayınlanmaktadır. Voyager Dergisi’nin Türkiye'deki yayın hakları, elektronik ortamlar dahil, tüm görsel malzemenin Türkiye sınırları içindeki kullanım hakkı sadece Multimedya Tanıtım Yayıncılık Tic. Ltd. Şti.’ne aittir. İzinsiz kullanmak, alıntı yapmak, yasal kovuşturma hakkı doğurur. Yayınlanan ilanların sorumluluğu ilan verenlere aittir.